مدیریت سیل در ایران با چه چالش هایی مواجه است؟


محققین در پژوهشی در زمینه مدیریت ریسک سیل در ایران، عدم توجه و اهمیت به رودخانه در برنامه ریزی شهری و طراحی زیرساخت ها، عدم انجام صحیح و به موقع مسئولیت های نهادی، در شرایط بحران، مداخلات، استفاده بهینه از ساختارهای مدیریتی را بیان کردند. منابع موجود و تاکید دولت بر مدیریت سیل از جمله چالش های مدیریت ریسک سیل در ایران است.

به گزارش ایسنا، سیل یکی از شایع ترین و ویرانگرترین پدیده های طبیعی است که هر روزه در مقیاس بزرگ و کوچک در جهان رخ می دهد و همواره موجب خسارات جانی و مالی و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی می شود.

خطر سیل در کشورهای سراسر جهان به دلایل مختلف در حال افزایش است. با افزایش نگرانی ها در مورد محدودیت های مدیریت سنتی سیل در جهان، مفهوم مدیریت مدرن سیل برجسته شده است.

مدیریت مدرن بلایا، بر خلاف مدیریت سنتی سیل، بر استراتژی های دفاعی برای دور نگه داشتن سیل از جوامع، عمدتاً با اجرای اقدامات ساختاری، تمرکز نمی کند. همچنین این نوع مدیریت تلاشی برای کنترل و جلوگیری از وقوع سیل ندارد و بر رویکرد تاب آوری برای مقابله با آن تاکید دارد.

همانطور که در بالا، مفهوم کنترل سیل به عنوان بخشی از مدیریت منابع آب است. مدیریت منابع آب مجموعه‌ای از قوانین، رویه‌ها و فرآیندهای رسمی و غیررسمی است که بر اساس آن تصمیم‌گیری در راستای منافع ذینفعان اتخاذ و اجرا می‌شود.

حکمرانی سیل را می توان شبکه ای از نهادها و تعاملات مرتبط در حوزه مدیریت ریسک سیل تعریف کرد. از جمله برنامه ریزی فضایی، مدیریت آب، مدیریت بحران و ….

تحقیقات زیادی در مورد مدیریت خطر سیل در جهان و در مالزی، کانادا، هلند، سوئد، ایتالیا، انگلستان، فرانسه و غیره انجام شده است. در ایران، بیشتر تحقیقات انجام شده در زمینه سیل بر روی مسائل مدلسازی بارندگی متمرکز بوده و کمتر به موضوع سیل از منظر حاکمیتی توجه شده است.

با توجه به این سوال؛ محققان با انجام پژوهشی به این سوال پاسخ دادند که چه اقدامات و برنامه هایی برای کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از سیل در ایران می توان اجرا کرد؟

در این تحقیق، حوادث سیل در اسفند ۱۳۹۴ و فروردین ۱۳۹۵ مورد توجه قرار گرفت و منابع اصلی مورد اشاره در این تحقیق، گزارش های یگان ویژه رئیس جمهور علاوه بر قوانین و مقررات کشور بود. کمیسیون در امور سیل.

در این تحقیق پس از بررسی قوانین موجود در این زمینه، تمامی مولفه های موثر در کنترل سیلاب در ایران مشخص شد. این مؤلفه ها شامل بیمه سیل، بیمه کشاورزی و دام، غرامت دولتی، بازسازی و نوسازی، کنترل و پیشگیری آب، مدیریت بحران، آمایش سرزمین و محدودیت های ساختمانی، ارائه خدمات اورژانسی و پزشکی، پیش بینی و اطلاع رسانی و هشدار است. مدیریت آبخوان و راهکارهای مبتنی بر طبیعت، طراحی زیرساخت و چهار بخش غیرمستقیم شامل بازخورد سازمان‌های غیردولتی، نیروهای داوطلبانه و عمومی، نیروهای نظامی و دانشگاهی است.

این مولفه ها مدیریت سیل چند جزئی و چند سطحی را نشان می دهند. همچنین در مرحله بعد، هر یک از این مولفه ها از منظر راهبردهای مدیریت ریسک سیل شامل پیشگیری، نجات، کاهش، آمادگی و بازیابی طبقه بندی شدند. سپس این مؤلفه ها بر اساس رویکرد اقدامات سیاسی و ابعاد چهارگانه آن (قانون، بازیگران، قدرت و منابع) مورد بررسی قرار گرفت.

بر اساس نتایج این تحقیق، مدیریت ریسک سیل در ایران از منظر کنشگران و منابع، هنجارها و گفتمان آنها دارای چالش های فراوانی است.

چالش عمده در ابعاد دسترسی به اقدامات سیاستی، عدم تخصیص به موقع منابع و استفاده مناسب از منابع اعم از دانش علمی، دانش بومی هر حوزه، ظرفیت انسانی و منابع مالی است. انرژی و منابع. این ریاست همچنین عدم هماهنگی و همکاری فعالان، عدم تنوع در راهکارها و اقدامات مدیریتی موجود، عدم پاسخگویی فعالان در عرصه فعالان و ائتلاف های آنان را یادآور شد.

در بخش قوانین؛ فقدان پویایی و پویایی قوانین موجود در نظام حاکمیت ریسک سیل ایران چالش اصلی در این حوزه است. همچنین در بخش سخنرانی؛ وجود دیدگاه‌های متضاد بین بازیگران بخش دولتی، بخش خصوصی و مردم در ارتباط با یکدیگر نشان‌دهنده شکاف و خلأ در گفتمان ریسک در ایران است.

به گفته محققین این تحقیق و بر اساس نتایج به دست آمده، عدم توجه و اهمیت به رودخانه در برنامه ریزی شهری و طراحی زیرساخت، عدم انجام صحیح و به موقع مسئولیت های نهادی، مداخله ساختارهای مدیریتی در مواقع اضطراری، عدم بهره برداری مدیریت سیل دولتی بر منابع موجود و تاکید یکی از چالش های کنترل خطر سیل در ایران است. علاوه بر این، هماهنگی و انسجام در برنامه ریزی و اقدامات راهبردهای مدیریت سیل، اعم از راهبردهای دفاعی و آمادگی، ضعیف است. در مقایسه با پنج استراتژی دیگر، برنامه های مدیریت سیل بیشتر نهادینه شده است.

در این تحقیق، علاوه بر پرداختن به چالش‌های موجود در حوزه‌های مختلف مدیریت ریسک سیل، اولویت‌های بهبود اقدامات مدیریت ریسک سیل در ایران بر اساس رویکرد اقدامات سیاستی نیز ارائه شد.

محققان این پژوهش پیشنهاد می‌کنند که استفاده از نتایج این تحقیق و اتخاذ آن در تصمیم‌گیری می‌تواند به بهبود سطح حاکمیت ریسک سیل قبل از اقدامات غیرفعال متمرکز بر اقدامات ساختاری کمک کند.

در انجام این پژوهش، حسین شکری رستمی; علی باقری از گروه بین رشته ای فناوری آب دانشگاه تربیت مدرس به همراه امیرسعدالدین دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت و برنامه ریزی منابع آب دانشگاه تربیت مدرس. دانشیار گروه آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گورگون شرکت کرد.

نتایج این مطالعه در پاییز ۱۴۰۰ در مجله تحقیقات منابع آب ایران به عنوان یک مقاله علمی با عنوان ارزیابی وضعیت مدیریت ریسک در ایران بر اساس رویکرد اقدامات سیاستی منتشر شده است.

انتهای پیام/